Alkoholizam, patološko kockanje i zavisnost od video igara postaju savremeni izazovi mentalnog zdravlja, a stručnjaci upozoravaju da je riječ o ozbiljnim poremećajima koji zahtjevaju pravovremeno prepoznavanje.
I dok mnogi miješaju zavisnost sa lošom navikom, razlika je duboka i klinički važna. Loša navika je ponašanje koje možemo kontrolisati, poput grickanja noktiju ili odlaganja obaveza. Zavisnost, s druge strane, uključuje gubitak kontrole, prisilnu potrebu i negativne posljedice po zdravlje i odnose.
“Kao što je slučaj kod kockarske zavisnosti, gdje osoba podrazumjeva da može lahko iskontrolisati ishod igre, ali kada shvati da to više nije u njenoj mogućnosti odna dolazi do ozbiljnih promjena u ponašanju, ali i do implusivnosti, agresivnosti i određenih destruktivnih ponašanja”, poručila je Fazila Šačić, sa departmana za psihološke nauke.
Zavisnost se rijetko prepozna na vrijeme pojašnjavaju stručnjaci. Za razliku od fizičkih bolesti, ona često počinje tiho, bez vidljivih simptoma.
“Upravo zato jer su neki ljudi skoloni da takve vrste zavisnosti skrivaju vešto. Zbog toga je važno postaviti višestruku prevenciju i govoriti o ovim problemima, jer je danas sve češća pojava da se ovakvim problemima lahko pristupa i da se traći opravdanje, što bitno utiče na prevenciju istih”, riječi su Šačićeve.
Promjene u ponašanju zavisne osobe ne pogađaju samo nju, posljedice osjećaju i najbliži. Zato je važno reagovati na vrijeme, ne samo zbog pojedinca, već i zbog cijelog sistema koji ga okružuje.
“Kod oblika zavisnosti, kao što je kocka, dolazi do čestih porodičnih sukoba. Kada imamo zavisnost od alkoholizma, kao hroničnog oboljenja, tu dolazi i do nasilničkog ponašanja, ali sve te vrste zavisnosti dovode do pojave destruktivnog i kriminalnog ponašanja, jer se upravo ove vrste zavisnosti smatraju oblikom devijantnog ponašanja koje odstupa od normi i pravila koje su prihvaćene u određenoj sredini”, podvukla je Šačićeva.
Zavisnost nije slabost karaktera, već bolest koja utiče na sve sfere života, ličnu stabilnost, porodične odnose i profesionalno funkcionisanje. Što se ranije prepozna, veće su šanse za oporavak. Ključ leži u edukaciji, otvorenom dijalogu i uklanjanju stigme koja i dalje sprečava mnoge da potraže pomoć. Jer samo zajedničkom podrškom porodice, struke i društva možemo da izgradimo sistem koji ne osuđuje, već razumije i liječi, poruka je stručnjaka.
FOTO/TEKST: SANA-A. Alić
