Inflacija u Srbiji u oktobru mogla bi iznositi oko četiri odsto, procjenjuje ekonomista Goran Fabris. Ističe da je rast cijena prisutan i u drugim zemljama, te da će na njegovo dalje kretanje uticati i globalna dešavanja.
Fabris smatra da bi smirivanje sukoba u svijetu doprinijelo smanjenju inflacije, dok bi nastavak tenzija mogao izazvati novi rast cijena.
“Prije svega, septembarsko povećanje inflacije ne bih tumačio kao neki novi talas inflacije, jer je u pitanju efekat baze. Naime, u septembru prošle godine imali ste ograničavanje trgovinskih marži, što je rezultiralo time da je stopa inflacije u septembru prošle godine bila negativna, minus 1,6 odsto. U ovoj godini septembarska stopa inflacije u odnosu na avgust porasla je samo za 0,2 odsto i kada saberete ta dva efekta, dobijete ovu stopu inflacije. Mene u ovom trenutku inflacija ne brine previše, jer inflacija nije naš problem, u pitanju je globalni fenomen. Inflacija je visoka u razvijenim zemljama: u Evropskoj uniji je iznosila u septembru 3,8 odsto, u Americi 3,7 odsto. Ona je visoka i u regionu – u Bosni je iznosila šest odsto, u Crnoj Gori 5,2, u Hrvatskoj 4,7, jedino je nešto niža u Makedoniji, gdje je iznosila 2,7 odsto. Što se tiče drugog dijela vašeg pitanja, moje očekivanje je da će oktobarska inflacija ostati na povišenom nivou, vjerovatno će iznositi negdje oko četiri odsto. Ukoliko bi došlo do smanjivanja tenzija, prije svega, svi znamo, dva su šoka, dva velika globalna sukoba, jedan u Evropi, drugi na Bliskom istoku. Ukoliko bi došlo do smanjivanja tenzija, inflacija bi mogla da bude niža od projektovane, a čak, ukoliko bi došlo i do pogoršanja tenzija, uopšte ne treba isključiti scenario da inflacija bude visa”, kazao je on.
Kada je riječ o kursu dinara, Fabris ocjenjuje da nema razloga za zabrinutost, ali ističe da Narodna banka Srbije treba da provjeri zbog čega u pojedinim mjenjačnicama nedostaje evra i reaguje ukoliko se utvrdi da na tržištu nema dovoljno deviza.
“Po mom mišljenju, stabilnost deviznog kursa u ovom trenutku nije ugrožena. To što se dešavalo prethodnih dana prije svega je rezultat nekih psiholoških efekata. Naime, mi smo u prošlosti imali brojne negativne epizode koje su značajno uticale na smanjivanje blagostanja pojedinaca, počevši od hiperinflacije iz 1993. i 1994. godine, zamrzavanja stare devizne štednje devedesetih, oduzimanja dozvole četiri velike banke početkom ovog vijeka, a sada je okidač bilo oduzimanje dozvole Alta banci. Kad god se dese neke takve nepredviđene situacije koje nose neizvjesnost, reakcija naših građana je dvostruka. S jedne strane bježe iz dinara u stranu valutu, imamo povećano konvertovanje, a s druge strane povlače depozite. Znači, devizne rezerve Narodne banke Srbije su za 50 odsto više od monetarnog agregata M1. Da se slikovito izrazim, Narodna banka Srbije, čak i kada bi htjela, mogla bi da spusti nivo deviznog kursa ispod postojećeg, što ne smatramo optimalnim, ali to je samo ilustracija koliko su visoke devizne rezerve. Po mom mišljenju, Narodna banka Srbije bi trebalo hitno da izvrši kontrolu mjenjačnica, da se ustanovi da li je to stvarno kratkoročan problem nestašice deviza ili je u pitanju neko ko vještački stvara neizvjesnost. Ne smije se dozvoliti da nema novca u mjenjačnicama. Ako ga nema, NBS treba da interveniše iznošenjem dodatne količine deviza na tržište”, zaključuje on.
